دیکشنری تجربه کاربری

User Experience (UX)

تجربه کاربری مجموع برداشت‌ها و احساسات یک فرد از تعامل با یک محصول، سرویس یا سیستم است، از اولین برخورد تا استفاده روزمره.

Accessibility (a11y)

دسترس‌پذیری یعنی محصول به‌گونه‌ای طراحی شود که افراد با توانایی‌های متفاوت، از جمله افراد دارای معلولیت، بتوانند از آن استفاده کنند.

User Interface (UI)

رابط کاربری لایه بصری و تعاملی یک محصول است؛ همان دکمه‌ها، متن‌ها، رنگ‌ها و چیدمانی که کاربر می‌بیند و با آن کار می‌کند.

User-Centered Design (UCD)

طراحی کاربرمحور رویکردی است که در هر مرحله از طراحی، نیازها و رفتار کاربر واقعی را مبنای تصمیم‌ها قرار می‌دهد.

Usability

کاربردپذیری میزان آسانی و کارآمدی استفاده از یک محصول برای رسیدن کاربر به هدفش است.

Information Architecture (IA)

معماری اطلاعات هنر سازمان‌دهی و برچسب‌گذاری محتوا به شکلی است که کاربر بتواند آنچه را می‌خواهد پیدا کند.

Learnability

یادگیری‌پذیری یعنی کاربر تازه‌وارد چقدر سریع و با چه میزان تلاش یاد می‌گیرد از محصول استفاده کند.

User Research

تحقیق کاربر فرایند گردآوری داده درباره نیازها، رفتار و انگیزه‌های کاربران برای گرفتن تصمیم‌های طراحی مبتنی بر شواهد است.

Quantitative Research

تحقیق کمّی بر اندازه‌گیری «چه چیزی» و «چند تا» تمرکز دارد و داده‌های عددی از نمونه بزرگ برای تحلیل آماری گردآوری می‌کند.

Qualitative Research

تحقیق کیفی بر فهم «چرا» و «چگونه» رفتار کاربر تمرکز دارد و داده‌های توصیفی و عمیق از تعداد کمتری کاربر گردآوری می‌کند.

Five-Second Test

تست ۵ ثانیه روشی است که در آن یک طرح برای مدت کوتاهی به کاربر نشان داده می‌شود تا سنجیده شود در نگاه اول چه پیامی منتقل می‌کند.

First-Click Test

تست اولین کلیک بررسی می‌کند کاربر برای انجام یک وظیفه، اولین بار کجا کلیک می‌کند؛ چون اولین کلیک درست، موفقیت کل وظیفه را پیش‌بینی می‌کند.

Preference Test

تست ترجیح دو یا چند نسخه از یک طرح را به کاربران نشان می‌دهد و می‌پرسد کدام را ترجیح می‌دهند و چرا.

Tree Testing

تست درختی روشی است که در آن کاربر بدون کمک عناصر بصری، تنها بر اساس ساختار متنی منو، سعی می‌کند مسیر رسیدن به یک مطلب را پیدا کند.

Usability Testing

تست کاربردپذیری روشی است که در آن کاربران واقعی وظیفه‌هایی را با محصول انجام می‌دهند تا نقاط اصطکاک و مشکلات استفاده آشکار شود.

A/B Testing

تست A/B دو نسخه از یک صفحه را هم‌زمان به بخش‌های مختلف ترافیک واقعی نشان می‌دهد تا معلوم شود کدام عملکرد بهتری دارد.

Session Recording

ضبط جلسه بازپخش ناشناس رفتار کاربران واقعی روی سایت است؛ حرکت ماوس، کلیک‌ها و اسکرول، همان‌طور که رخ داده‌اند.

Card Sorting

مرتب‌سازی کارت روشی است که در آن کاربران مجموعه‌ای از موضوع‌ها را در گروه‌هایی که برایشان معنا دارد دسته‌بندی می‌کنند تا معماری اطلاعات بر اساس مدل ذهنی آن‌ها ساخته شود.

User Interview

مصاحبه کاربر گفت‌وگوی هدایت‌شده یک‌به‌یک برای فهم عمیق نیازها، انگیزه‌ها و مشکلات کاربر است.

Survey

نظرسنجی روشی برای گردآوری پاسخ‌های ساختاریافته از تعداد زیادی کاربر با مجموعه‌ای از پرسش‌های از پیش تعیین‌شده است.

Customer Satisfaction (CSAT)

CSAT میزان رضایت کاربر از یک تعامل یا تجربه مشخص را، معمولاً با یک مقیاس کوتاه بلافاصله پس از آن تجربه، می‌سنجد.

Time on Task

زمان انجام وظیفه مدت‌زمانی است که کاربر برای تکمیل یک کار مشخص صرف می‌کند و شاخصی از کارایی طراحی است.

Net Promoter Score (NPS)

NPS سنجه‌ای است که وفاداری کاربران را با یک پرسش می‌سنجد: چقدر احتمال دارد ما را به دیگران توصیه کنید؟ (از ۰ تا ۱۰).

Bounce / Drop-off Rate

نرخ پرش درصد کاربرانی است که بدون هیچ تعامل معناداری یا پیش از رسیدن به هدف، صفحه یا فرایند را ترک می‌کنند.

Conversion Rate

نرخ تبدیل درصد بازدیدکنندگانی است که یک اقدام هدف را انجام می‌دهند؛ مثل خرید، ثبت‌نام یا پر کردن فرم.

Task Success Rate

نرخ موفقیت وظیفه درصد کاربرانی است که توانسته‌اند یک وظیفه مشخص را با موفقیت به پایان برسانند.

Heuristic Evaluation

ارزیابی اکتشافی روشی است که در آن متخصصان یک رابط را در برابر مجموعه‌ای از اصول شناخته‌شده کاربردپذیری بررسی می‌کنند.

Above the Fold

بالای خط تا بخشی از صفحه است که کاربر بدون اسکرول کردن می‌بیند؛ همان اولین چیزی که برداشت اولیه را می‌سازد.

Prototype

پروتوتایپ نمونه اولیه تعاملی یک محصول است که پیش از توسعه کامل، امکان آزمودن جریان‌ها و تعامل‌ها را می‌دهد.

Call to Action (CTA)

دعوت به اقدام عنصری (معمولاً یک دکمه) است که کاربر را به انجام گام بعدی مورد نظر ترغیب می‌کند؛ مثل «شروع رایگان» یا «خرید».

Visual Hierarchy

سلسله‌مراتب بصری ترتیبی است که چشم کاربر عناصر صفحه را به آن ترتیب می‌بیند، و با اندازه، رنگ، فاصله و تضاد ساخته می‌شود.

Interaction Design (IxD)

طراحی تعامل به طراحی رفتار محصول در پاسخ به کنش کاربر می‌پردازد؛ اینکه هر کلیک، کشیدن یا ورودی چه واکنشی ایجاد کند.

Fidelity

میزان جزئیات نشان می‌دهد یک طرح یا پروتوتایپ چقدر به محصول نهایی نزدیک است؛ از کم‌جزئیات (طرح خام) تا پرجزئیات (شبیه به واقعی).

Wireframe

وایرفریم طرح اولیه و کم‌جزئیات یک صفحه است که چیدمان و ساختار را بدون رنگ و جزئیات بصری نشان می‌دهد.

Persona

پرسونا شخصیت خیالی اما مبتنی بر داده است که یک بخش کلیدی از کاربران را با اهداف، نیازها و رفتارهایش نمایندگی می‌کند.

User Satisfaction

رضایت کاربر حس کلی مثبت یا منفی کاربر از تجربه استفاده از یک محصول است و یکی از پنج مؤلفه کاربردپذیری به شمار می‌رود.

User Journey

سفر کاربر نقشه گام‌به‌گام تجربه یک کاربر در رسیدن به هدف است، همراه با کنش‌ها، افکار و احساسات او در هر مرحله.

Rage Click

کلیک عصبی زمانی است که کاربر از سر ناامیدی چند بار پشت‌سرهم و سریع روی یک نقطه کلیک می‌کند؛ نشانه‌ای روشن از اصطکاک.

Mental Model

مدل ذهنی تصوری است که کاربر از چگونگی کار یک سیستم در ذهن دارد و انتظارهایش را از آن شکل می‌دهد.

Affordance

نشانگر کاربرد ویژگی‌ای در یک عنصر است که به کاربر می‌گوید چطور می‌تواند از آن استفاده کند؛ مثل دکمه‌ای که «قابل فشردن» به نظر می‌رسد.

Heatmap

نقشه حرارتی نمایش بصری رفتار کاربران روی یک صفحه است که با رنگ نشان می‌دهد کلیک‌ها، حرکت‌ها یا اسکرول‌ها کجا متمرکز شده‌اند.

Touchpoint

نقطه تماس هر لحظه‌ای است که کاربر با برند یا محصول شما در تعامل قرار می‌گیرد؛ از تبلیغ و ایمیل تا خودِ محصول و پشتیبانی.

Findability

یافت‌پذیری میزان آسانی پیدا کردن یک محتوا یا قابلیت توسط کاربر در یک سیستم است.