تحلیل رفتار کاربر در سایت: ترکیب آمار، هیت مپ و بازخورد

تحلیل رفتار کاربر در سایت یعنی کنار هم گذاشتن عدد آنالیتیکس، هیت مپ، ضبط جلسه و بازخورد کاربر. یک روال هفتگی ساده برای رسیدن از عدد به دلیل را ببینید.
تحلیل رفتار کاربر در سایت یعنی فهمیدن اینکه بازدیدکنندهها روی سایت چه میکنند و چرا. برای این کار چهار منبع را کنار هم میگذارید: آنالیتیکس میگوید کجا مشکل هست، هیت مپ نشان میدهد روی آن صفحه چه اتفاقی میافتد، ضبط جلسه مسیر تکتک کاربرها را نشان میدهد و بازخورد روی صفحه دلیل را از زبان خود کاربر میگوید. هیچکدام بهتنهایی کافی نیست، ولی با یک روال هفتگی ساده با هم کار میکنند.
بیشتر تیمها داده کم ندارند. گوگل آنالیتیکس نصب است، داشبورد هست و هر ماه گزارشی ساخته میشود. مشکل این است که گزارشها به تصمیم نمیرسند. نرخ تبدیل این ماه کمی پایین آمده؛ خب، چه کار کنیم؟ تحلیل رفتار کاربر در سایت دقیقا برای پر کردن همین فاصله بین عدد و تصمیم است. در این مقاله توضیح میدهیم هر منبع داده چه چیزی را نشان میدهد، چطور آنها را به هم وصل کنید و یک روال هفتگی پیشنهاد میکنیم که در کمتر از دو ساعت در هفته قابل اجراست.
چهار منبع داده برای تحلیل رفتار کاربر
هر منبع به یک نوع سوال جواب میدهد. اشتباه رایج این است که از یک ابزار جواب سوالی را بخواهیم که برایش ساخته نشده است.
| منبع | به چه سوالی جواب میدهد | به چه سوالی جواب نمیدهد |
|---|---|---|
| آنالیتیکس | چند نفر؟ از کجا آمدند؟ در کدام مرحله رفتند؟ | چرا رفتند و روی صفحه چه کردند |
| هیت مپ | روی این صفحه بیشتر کجا کلیک و تا کجا اسکرول میشود؟ | مسیر یک نفر و دلیل رفتار |
| ضبط جلسه | یک کاربر مشخص قدم به قدم چه کرد و کجا گیر کرد؟ | چقدر این رفتار رایج است |
| بازخورد روی صفحه | کاربر خودش چه میگوید؟ چه انتظاری داشت؟ | رفتار کاربرانی که چیزی نگفتند |
اگر بخواهیم ساده بگوییم: آنالیتیکس و هیت مپ «چه» را میگویند، ضبط جلسه «چطور» را و بازخورد «چرا» را. تحلیل خوب از عدد شروع میشود و با حرف کاربر تمام میشود.
چرا عدد آنالیتیکس بهتنهایی کافی نیست
فرض کنید در گوگل آنالیتیکس میبینید نرخ تعامل صفحه یک محصول پایین است. این عدد چند توضیح متفاوت میتواند داشته باشد: قیمت بالاست، عکسها بد بارگذاری میشوند، دکمه خرید روی موبایل دیده نمیشود، یا تبلیغی که کاربر را به این صفحه آورده وعده دیگری داده بود. هر کدام راه حل کاملا متفاوتی دارد و عدد هیچکدام را بر دیگری ترجیح نمیدهد. اگر تیم فقط بر اساس عدد تصمیم بگیرد، معمولا سراغ راه حلی میرود که از قبل در ذهنش بوده است. منابع دیگر برای این است که فرضیهها را پیش از ساختن راه حل غربال کنید. درباره یکی از رایجترین عددهایی که این سردرگمی را میسازد، مقاله نرخ پرش چیست را ببینید.
از عدد تا دلیل: مسیر تحلیل رفتار کاربر در سایت
این مسیر را برای هر مشکلی که در آنالیتیکس پیدا میکنید میشود تکرار کرد:
- جای مشکل را در عدد پیدا کنید. قیف اصلی سایت را بکشید، مثلا صفحه محصول، سبد، ورود، پرداخت. مرحلهای که بیشترین افت را دارد، نقطه شروع است. موبایل و دسکتاپ را جدا ببینید.
- صفحه را با هیت مپ ببینید. هیت مپ کلیک و اسکرول همان صفحه نشان میدهد آیا کاربرها اصلا به دکمه اصلی میرسند و آیا روی چیزهای اشتباه کلیک میکنند. توضیح انواع نقشه را در مقاله هیت مپ سایت آوردهایم.
- چند جلسه ضبطشده ببینید. جلسههای همان صفحه را با فیلتر دستگاه و کلیک عصبی جدا کنید و ده تا بیست جلسه ببینید. روش تماشای سریع را در مقاله ضبط رفتار کاربران سایت نوشتهایم.
- از کاربر بپرسید. یک سوال کوتاه روی همان صفحه بگذارید. مثلا روی صفحه سبد خرید: «چیزی مانع ادامه خریدتان هست؟».
- یک فرضیه بنویسید. مثلا: «کاربرهای موبایل دکمه ادامه را نمیبینند، چون زیر خلاصه سفارش رفته است.» فرضیه باید آنقدر مشخص باشد که بشود آن را رد کرد.
- تغییر را اعمال و دوباره بسنجید. بعد از تغییر، همان عدد مرحله اول را دنبال کنید و چند جلسه تازه ببینید.
روال هفتگی تحلیل رفتار کاربر
تحلیل رفتار کاربر وقتی ارزش واقعی دارد که منظم باشد، نه اینکه فقط بعد از یک افت فروش ناگهانی انجام شود. روالی که پیشنهاد میکنیم حدود یک تا دو ساعت در هفته وقت میگیرد و بهتر است یک نفر مشخص صاحب آن باشد:
- ۱۵ دقیقه، نگاه به عددها: قیف اصلی و صفحههای کلیدی را با هفته قبل مقایسه کنید. فقط دنبال تغییرهای بزرگ یا عجیب باشید، نه نوسانهای کوچک.
- ۱۵ دقیقه، هیت مپ: هیت مپ یک یا دو صفحهای که این هفته در کانون توجه است، یا صفحهای که تازه تغییر کرده، را ببینید.
- ۳۰ دقیقه، ضبط جلسه: ده تا پانزده جلسه از همان صفحهها، با اولویت جلسههای دارای کلیک عصبی. جلسههای مهم را برچسب بزنید.
- ۱۵ دقیقه، بازخورد: پاسخهای تازه ویجت بازخورد و NPS را مرور کنید. تمهای تکراری را یادداشت کنید.
- ۱۵ دقیقه، جمعبندی: سه یافته هفته را در یک صفحه بنویسید: چه دیدیم، چقدر تکرار شد، پیشنهاد چیست. یک بازپخش کوتاه برای هر یافته ضمیمه کنید.
این جمعبندی را در جلسه هفتگی تیم محصول مطرح کنید. بعد از یکی دو ماه یک فهرست اولویتدار از مشکلاتی دارید که هر کدام با شواهد پشتیبانی میشود، نه با سلیقه.
مثال عملی: فروشگاه آنلاین کتاب
فرض کنید یک فروشگاه آنلاین کتاب در گزارش هفتگی میبیند تعداد کسانی که از صفحه کتاب به سبد خرید میروند روی موبایل کمتر از دسکتاپ است. هیت مپ اسکرول صفحه کتاب روی موبایل نشان میدهد بیشتر کاربرها تا بخش معرفی کتاب پایین میروند، پس صفحه را میبینند. هیت مپ کلیک هم نشان میدهد کلیک زیادی روی برچسب «موجود در انبار» ثبت شده است. در ضبط جلسهها معلوم میشود کاربرها فکر میکنند با زدن روی این برچسب میتوانند نسخههای دیگر کتاب، مثلا جلد گالینگور یا ترجمه دیگر، را ببینند. پاسخهای ویجت بازخورد هم همین را تأیید میکند: چند نفر نوشتهاند «نفهمیدم این کتاب ترجمه کیست». یافته نهایی ربطی به دکمه خرید ندارد. کاربرها قبل از خرید میخواهند مترجم و ناشر را بدانند و این اطلاعات روی موبایل زیر چند لایه پنهان شده است. بدون کنار هم گذاشتن چهار منبع، تیم احتمالا رنگ دکمه خرید را عوض میکرد.
اشتباههای رایج در تحلیل رفتار کاربر
- تعمیم از یک جلسه: یک کاربر عجیب در ضبط جلسه، الگو نیست. اول ببینید در جلسههای دیگر هم تکرار میشود یا نه.
- نادیده گرفتن موبایل: در بیشتر سایتها سهم بزرگی از بازدید از موبایل است و میانگین گرفتن از دو دستگاه مشکلات موبایل را پنهان میکند.
- داده زیاد بدون سوال: نصب همه ابزارها و دیدن همه دادهها بدون یک سوال مشخص، فقط وقت میگیرد.
- گزارش بدون پیشنهاد: یافتهای که به یک تغییر پیشنهادی ختم نشود، در جلسه تیم گم میشود.
- تمام کردن تحلیل با فرضیه: بعضی فرضیهها را میشود سریعتر و ارزانتر با یک تست پیش از پیادهسازی سنجید، مثلا با تست پروتوتایپ یا تست اولین کلیک. برای اینکه تحلیل رفتار را در یک برنامه بزرگتر بهبود نرخ تبدیل ببینید، مقاله افزایش نرخ تبدیل سایت را بخوانید.
تحلیل رفتار کاربر در سایت با یوزر تستینگ
یوزر تستینگ سه منبع از چهار منبع این روال را در یک جا دارد: ضبط جلسه، هیت مپ کلیک و اسکرول، و ویجت بازخورد و NPS روی سایت. جلسهها را میتوانید بر اساس صفحه، دستگاه، بازه زمانی و کلیک عصبی فیلتر کنید و برچسب بزنید. پاسخهای متنی فارسی بازخورد بهطور خودکار در تمها دستهبندی میشوند، پس بخش «۱۵ دقیقه بازخورد» روال هفتگی واقعا در ۱۵ دقیقه تمام میشود. آنالیتیکس را هم کنار آن از همان ابزاری که الان دارید بیاورید. اگر یافتهای به تغییر طراحی رسید، میتوانید پیش از ساخت، نسخه جدید را با تست پروتوتایپ یا تست اولین کلیک با کاربرها بسنجید. پلن رایگان برای شروع این روال کافی است و دادهها روی سرور داخل ایران نگهداری میشوند.
مطالعه بعدی

سوالات مصاحبه با کاربر: ۴۰ نمونه سوال دستهبندیشده
سوالات مصاحبه با کاربر برای شناخت کاربر، رفتار فعلی، مشکل و ارزیابی محصول؛ ۴۰ نمونه سوال آماده بهاضافه سوالهایی که نباید بپرسید.

رها کردن سبد خرید: دلایل اصلی و راه پیدا کردن نقطه ریزش
رها کردن سبد خرید معمولا دلیل روشنی دارد: هزینه ارسال، ثبتنام اجباری، درگاه یا بیاعتمادی. ببینید کاربر کجا میرود و با یک چکلیست عملی آن را کم کنید.

تست پروتوتایپ چیست؟ وفاداری کم و زیاد، کاربرد و معیارها
تست پروتوتایپ چیست و چه چیزی یادتان میدهد؟ تفاوت پروتوتایپ با وفاداری کم و زیاد، زمان مناسب هر کدام و معیارهایی مثل موفقیت تسک و رها کردن.