رها کردن سبد خرید: دلایل اصلی و راه پیدا کردن نقطه ریزش

رها کردن سبد خرید معمولا دلیل روشنی دارد: هزینه ارسال، ثبتنام اجباری، درگاه یا بیاعتمادی. ببینید کاربر کجا میرود و با یک چکلیست عملی آن را کم کنید.
رها کردن سبد خرید یعنی کاربر کالا را به سبد اضافه میکند ولی خرید را تمام نمیکند. رایجترین دلیلها هزینه ارسالی است که دیر نشان داده میشود، ثبتنام اجباری، خطا یا کندی درگاه پرداخت و اعتماد نکردن به فروشگاه. برای کم کردنش اول باید بفهمید کاربرها دقیقا در کدام قدم و به چه دلیل میروند؛ ضبط جلسه «کجا» را نشان میدهد و یک سوال کوتاه در همان لحظه «چرا» را.
رها کردن سبد خرید چیست و چرا صفر نمیشود
همه سبدهای رهاشده مشکل طراحی نیستند. بعضی کاربرها سبد را مثل فهرست علاقهمندی استفاده میکنند، بعضی دارند قیمت را با فروشگاه دیگری مقایسه میکنند و بعضی منتظرند حقوق بیاید. این بخش طبیعی است و قرار نیست حذف شود. هدف شما بخشی است که کاربر واقعا میخواست بخرد ولی چیزی در مسیر جلویش را گرفت.
برای همین، بهجای یک عدد کلی، مسیر خرید را قدم به قدم ببینید. در بیشتر فروشگاههای ایرانی این مسیر تقریبا این شکل است:
- مشاهده سبد خرید
- ورود یا ثبتنام با شماره موبایل
- وارد کردن یا انتخاب آدرس
- انتخاب روش و زمان ارسال
- انتخاب روش پرداخت و رفتن به درگاه
- بازگشت از درگاه و صفحه تأیید سفارش
در ابزار آنالیتیکس خود برای هر کدام از این قدمها یک رویداد تعریف کنید تا معلوم شود بیشترین ریزش بین کدام دو قدم است. تا این را ندانید، هر تغییری حدس است.
دلایل رایج رها کردن سبد خرید
دلیلها در فروشگاههای مختلف تکرار میشوند، ولی وزن هر کدام در سایت شما فرق دارد. این فهرست نقطه شروع است، نه جواب نهایی.
هزینه ارسال و هزینههایی که دیر دیده میشوند
کاربر در صفحه محصول یک قیمت میبیند و در قدم آخر عددی بزرگتر. هزینه ارسال، بستهبندی یا مالیات که فقط بعد از وارد کردن آدرس ظاهر میشود، حس غافلگیری میسازد. حتی وقتی مبلغ کم است، همین غافلگیری کافی است تا کاربر صفحه را ببندد. راه سادهاش این است که هزینه ارسال یا دستکم بازه آن را از همان سبد خرید نشان بدهید و اگر ارسال رایگان شرطی دارد، فاصله کاربر تا آن شرط را بنویسید.
ثبتنام اجباری و کد تأیید
بیشتر فروشگاهها برای ثبت سفارش شماره موبایل و کد پیامکی میخواهند. این بهخودیخود مشکلی نیست، ولی جاهایی که کار خراب میشود قابل پیشبینی است: پیامک دیر میرسد، دکمه ارسال دوباره تا دو دقیقه غیرفعال است، یا بعد از ورود، سبد خالی میشود و کاربر باید از اول بگردد. اگر ثبتنام بعد از ورود چند فیلد اضافه مثل نام، کد ملی و ایمیل هم میخواهد، بپرسید کدامش واقعا برای این سفارش لازم است.
درگاه پرداخت
رفتن به درگاه بانکی و برگشتن از آن، شکنندهترین قدم مسیر است. صفحه درگاه کند باز میشود، رمز پویا دیر میرسد، یا پرداخت موفق است ولی کاربر به صفحهای خطادار برمیگردد و نمیداند سفارشش ثبت شده یا نه. این آخری به اعتماد هم ضربه میزند. صفحه بازگشت از درگاه باید در هر حالت روشن بگوید چه اتفاقی افتاده و قدم بعدی چیست. اگر چند درگاه دارید و یکی مشکل پیدا کرده، امکان انتخاب درگاه دیگر جلوی از دست رفتن سفارش را میگیرد.
اعتماد
کاربری که اولین بار از شما میخرد، دنبال نشانه است: نماد اعتماد الکترونیکی، شماره تماس واقعی، آدرس، شرایط مرجوعی و نظر خریدارهای قبلی. اگر اینها فقط در فوتر صفحه اصلی باشند و در صفحه سبد خرید هیچ نشانهای نباشد، تردید درست در لحظه پرداخت سر میرسد. لازم نیست صفحه را پر از نشان کنید؛ یک خط کوتاه درباره ضمانت بازگشت کالا و راه تماس، کنار دکمه پرداخت، کار زیادی میکند.
زمان ارسال نامعلوم و فرم آدرس سخت
کاربر میخواهد بداند کالا کی میرسد. اگر زمان ارسال فقط در قدم چهارم معلوم شود و دورتر از انتظارش باشد، میرود. فرم آدرس هم جای گیر کردن است: انتخاب استان و شهر با فهرست طولانی، فیلد کد پستی که فقط عدد انگلیسی قبول میکند، یا نقشهای که روی موبایل درست کار نمیکند.
پیدا کردن نقطه ریزش با ضبط جلسه
آنالیتیکس میگوید ریزش بین کدام دو قدم است، ولی نمیگوید کاربر آنجا چه کرد. ضبط جلسه این فاصله را پر میکند. فیلتر کنید روی جلسههایی که به صفحه سبد خرید رسیدهاند ولی به صفحه تأیید سفارش نرسیدهاند و ده تا پانزده جلسه را پشت سر هم ببینید. معمولا الگو زود پیدا میشود.
دنبال این نشانهها باشید:
- کلیکهای عصبی: چند کلیک پشت سر هم روی دکمهای که جواب نمیدهد، یا روی متنی که شبیه لینک است ولی نیست.
- رفت و برگشت: کاربر از سبد به صفحه محصول برمیگردد و دوباره به سبد میآید؛ یعنی دنبال اطلاعاتی است که در سبد نیست.
- توقف طولانی روی یک فیلد: معمولا یعنی فیلد مبهم است یا خطایش را نمیفهمد.
- بسته شدن صفحه درست بعد از دیدن یک عدد: اغلب هزینه ارسال یا جمع نهایی.
نقشه حرارتی کلیک و اسکرول صفحه سبد خرید هم کمک میکند ببینید کاربرها اصلا به اطلاعات ضمانت و زمان ارسال میرسند یا نه. برای خواندن درست این دادهها، راهنمای خواندن نقشه حرارتی و ضبط جلسه را ببینید.
پرسیدن دلیل از خود کاربر در همان لحظه
ضبط جلسه رفتار را نشان میدهد، ولی گاهی دلیل در ذهن کاربر است: «قیمت را در جای دیگر ارزانتر دیدم» یا «مطمئن نبودم اصل است». این را فقط با پرسیدن میفهمید و بهترین زمان پرسیدن، درست کنار همان قدم است، نه یک هفته بعد با ایمیل.
دو کار ساده جواب میدهد. اول، یک ویجت بازخورد روی صفحه سبد خرید و صفحه انتخاب ارسال بگذارید که کاربر با یک چهره امتیاز بدهد و در صورت تمایل دلیلش را بنویسد. دوم، یک سوال NPS یا رضایت را به یک رویداد مشخص وصل کنید، مثلا بعد از بازگشت ناموفق از درگاه یا بعد از پایان خرید، تا فقط کسانی آن را ببینند که همان تجربه را داشتهاند. مقایسه پاسخ کسانی که خرید را تمام کردهاند با کسانی که در درگاه گیر کردهاند، خیلی چیزها را روشن میکند. نحوه راهاندازی این دو را در مقاله ویجت نظرسنجی سایت نوشتهایم.
سوال را کوتاه نگه دارید. «چه چیزی باعث شد خرید را ادامه ندهید؟» با چند گزینه آماده مثل هزینه ارسال، زمان ارسال، مشکل پرداخت و «فقط داشتم نگاه میکردم»، بهعلاوه یک فیلد متن آزاد، کافی است.
مثال: فروشگاه آنلاین لوازم آشپزخانه
یک فروشگاه لوازم آشپزخانه را در نظر بگیرید که میبیند بیشترین ریزش بین انتخاب آدرس و انتخاب زمان ارسال است. تیم اول حدس میزند فرم آدرس مشکل دارد و میخواهد آن را بازطراحی کند. قبل از این کار، بیست جلسه ضبطشده از همین قدم را میبینند. فرم آدرس مشکلی ندارد؛ کاربرها آن را سریع پر میکنند. اتفاق در صفحه بعد میافتد: برای شهرستانها فقط ارسال پستی با زمان طولانی نمایش داده میشود و هزینهاش هم همانجا اضافه میشود.
پاسخهای ویجت بازخورد همین را تأیید میکند. بیشتر متنها درباره «دیر رسیدن» و «گران بودن ارسال» است. تیم دو تغییر میدهد: زمان تقریبی ارسال برای هر شهر را از صفحه محصول نشان میدهد و هزینه ارسال را در سبد خرید میآورد. ریزش آن قدم کم میشود و از آن مهمتر، تیم وقتش را صرف بازطراحی فرمی نکرد که مشکلی نداشت.
چکلیست کم کردن رها کردن سبد خرید
این فهرست را قدم به قدم روی سایت خودتان مرور کنید. هر جا شک داشتید، یکی دو جلسه ضبطشده از همان قدم را ببینید.
- هزینه ارسال یا بازه آن از صفحه سبد خرید دیده میشود.
- جمع نهایی قبل از رفتن به درگاه هیچ عدد غافلگیرکنندهای ندارد.
- زمان تقریبی تحویل پیش از قدم ارسال معلوم است.
- ورود با شماره موبایل سریع است و سبد بعد از ورود حفظ میشود.
- فقط فیلدهایی که برای همین سفارش لازم است پرسیده میشود.
- فیلدهای عددی، عدد فارسی و انگلیسی هر دو را قبول میکنند.
- پیام خطای هر فیلد کنار همان فیلد و به زبان ساده است.
- صفحه بازگشت از درگاه در حالت موفق و ناموفق روشن میگوید چه شد.
- راه تماس، شرایط مرجوعی و نماد اعتماد نزدیک دکمه پرداخت دیده میشود.
- مسیر خرید روی موبایل، با انگشت و روی صفحه کوچک، یک بار کامل امتحان شده است.
- روی صفحه سبد خرید و قدمهای بعد، راهی برای گفتن دلیل ترک خرید وجود دارد.
برای جزئیات طراحی خود صفحه پرداخت، مقاله طراحی صفحه پرداخت را هم ببینید.
سنجش رها کردن سبد خرید با یوزر تستینگ
کم کردن رها کردن سبد خرید بیشتر کار پیدا کردن است تا کار طراحی. وقتی معلوم شد کاربر در کدام قدم و به چه دلیل میرود، راهحل معمولا ساده است. در یوزر تستینگ میتوانید ضبط جلسه و نقشه حرارتی را روی سایت نصب کنید تا مسیر کاربرها، کلیکهای عصبی و عمق اسکرول صفحه سبد خرید را ببینید، و با ویجت بازخورد و NPS وابسته به رویداد، دلیل را از زبان خود کاربرها بشنوید. پاسخهای متنی فارسی هم بهصورت خودکار در تمها دستهبندی میشوند تا لازم نباشد صدها جواب را یکی یکی بخوانید. با پلن رایگان میتوانید از همین هفته شروع کنید.
مطالعه بعدی

تست پروتوتایپ چیست؟ وفاداری کم و زیاد، کاربرد و معیارها
تست پروتوتایپ چیست و چه چیزی یادتان میدهد؟ تفاوت پروتوتایپ با وفاداری کم و زیاد، زمان مناسب هر کدام و معیارهایی مثل موفقیت تسک و رها کردن.

فرم نظرسنجی رضایت مشتری: قالب آماده با ۲۰ نمونه سوال
فرم نظرسنجی رضایت مشتری آماده با ۲۰ نمونه سوال در پنج دسته، نوع مناسب هر سوال و روش ساختنش بهصورت نظرسنجی آنلاین یا ویجت بازخورد روی سایت.

پرسشنامه SUS: ده سوال استاندارد، فرمول امتیاز و تفسیر نتیجه
پرسشنامه SUS با ده جمله ساده کاربردپذیری محصول را به عددی بین ۰ تا ۱۰۰ تبدیل میکند. ترجمه فارسی سوالها، فرمول امتیاز با مثال و تفسیر نتیجه را ببینید.