نمونه سناریو تست کاربردپذیری؛ ۱۰ سناریوی آماده و اصول نوشتن

سناریوی تست کاربردپذیری یک موقعیت کوتاه و واقعی است که به شرکت‌کننده دلیلی برای انجام یک کار می‌دهد، بدون اینکه بگوید دقیقا روی چه چیزی کلیک کند. سناریوی خوب سه جزء دارد: زمینه (کاربر کیست و چه می‌خواهد)، هدف روشن (کار کی تمام شده است) و آزادی عمل (اسم دکمه‌ها و منوها در آن نیامده). در این مقاله اول اصول نوشتن را مرور می‌کنیم و بعد ده نمونه سناریو تست کاربردپذیری آماده برای فروشگاه، بانک، رزرو و آموزش آنلاین می‌آوریم.

اگر هنوز کل فرایند تست را طراحی نکرده‌اید، اول تست کاربردپذیری سایت چگونه انجام می‌شود را بخوانید. نوشتن سناریو قدم سوم آن فرایند است و بدون هدف و شرکت‌کننده مشخص، سناریوی خوب هم نتیجه خوبی نمی‌دهد.

سناریو، تسک و سوال؛ فرقشان چیست

این سه کلمه را خیلی وقت‌ها جای هم به کار می‌برند، ولی هر کدام نقش جدایی دارند:

• سناریو زمینه و انگیزه است: «مهمان دارید و می‌خواهید شام سفارش بدهید.»
• تسک کاری است که باید انجام شود: «سفارش را تا مرحله پرداخت جلو ببرید.»
• سوال چیزی است که بعد از تسک می‌پرسید: «چقدر مطمئن بودید که سفارش درست ثبت شده؟»

در عمل، سناریو و تسک را معمولا در یک یا دو جمله با هم می‌نویسند. چیزی که مهم است این است که هر دو جزء حاضر باشند. سناریوی بدون تسک، کاربر را سرگردان می‌کند و تسک بدون سناریو، کاربر را به یک ربات دستورپذیر تبدیل می‌کند که فقط دنبال کلمه‌ها می‌گردد.

ویژگی‌های یک سناریوی تست خوب

واقعی باشد

سناریو باید شبیه موقعیتی باشد که کاربر واقعا در آن قرار می‌گیرد. «یک محصول بخرید» واقعی نیست. «کفش ورزشی سایز ۴۲ برای پیاده‌روی می‌خواهید و بیشتر از دو میلیون تومان بودجه ندارید» واقعی است، چون محدودیت دارد و کاربر را مجبور می‌کند مثل یک خریدار واقعی فکر کند.

کلمه‌های رابط کاربری را لو ندهد

اگر در منوی سایت گزینه‌ای به اسم «پیگیری سفارش» دارید، در سناریو ننویسید «سفارشتان را پیگیری کنید». بنویسید «می‌خواهید بدانید بسته‌ای که سه روز پیش سفارش داده‌اید الان کجاست». در غیر این صورت کاربر فقط کلمه را در صفحه پیدا می‌کند و شما نمی‌فهمید برچسب منو برای آدم عادی روشن است یا نه.

پایان روشن داشته باشد

کاربر و شما هر دو باید بدانید تسک کی تمام شده است. «درباره خدمات بیمه اطلاعات کسب کنید» پایان ندارد. «بفهمید بیمه بدنه برای خودروی شما چه خسارت‌هایی را پوشش می‌دهد» پایان دارد.

در هر سناریو فقط یک کار

سناریویی که سه کار را با هم می‌خواهد، تحلیل را سخت می‌کند. اگر کاربر شکست بخورد، نمی‌دانید در کدام قسمت گیر کرده است. کارها را جدا کنید.

کوتاه و بی‌طرف باشد

دو سه جمله کافی است. صفت‌هایی مثل «به‌راحتی» یا «سریع» را حذف کنید، چون به کاربر القا می‌کنند که کار باید ساده باشد و اگر نبود، تقصیر خودش است.

جدول عبارت خوب و بد در سناریوی تست

۱۰ نمونه سناریو تست کاربردپذیری آماده

این نمونه‌ها را می‌توانید تقریبا بدون تغییر استفاده کنید. فقط جزئیات (اسم محصول، شهر، قیمت) را با سایت خودتان هماهنگ کنید. برای هر سناریو معیار موفقیت و نکته‌ای که باید به آن دقت کنید هم آمده است.

۱. فروشگاه اینترنتی: پیدا کردن محصول با محدودیت

سناریو: «گوشی‌تان خراب شده و یک گوشی تا پانزده میلیون تومان با دوربین خوب می‌خواهید. یک مدل پیدا کنید که حاضرید بخرید.»

• معیار موفقیت: رسیدن به صفحه یک محصول در محدوده قیمت.
• به چه دقت کنید: کاربر از جستجو استفاده می‌کند یا دسته‌بندی؟ فیلتر قیمت را پیدا می‌کند؟

۲. فروشگاه اینترنتی: مرجوع کردن کالا

سناریو: «پیراهنی که هفته پیش خریده‌اید اندازه‌تان نیست. ببینید چطور می‌توانید پسش بدهید.»

• معیار موفقیت: رسیدن به فرم یا مراحل ثبت مرجوعی.
• به چه دقت کنید: کاربر اول سراغ سفارش‌های من می‌رود یا صفحه قوانین؟

۳. اپ بانکی: انتقال وجه

سناریو: «باید اجاره این ماه را به حساب صاحبخانه واریز کنید. شماره شبای او را دارید.»

• معیار موفقیت: رسیدن به صفحه تأیید نهایی انتقال.
• به چه دقت کنید: فرق انتقال کارت به کارت و پایا و ساتنا برای کاربر روشن است؟

۴. اپ بانکی: کارت گم‌شده

سناریو: «کیف پولتان را گم کرده‌اید و کارت بانکی داخلش بود. می‌خواهید کسی نتواند از آن استفاده کند.»

• معیار موفقیت: پیدا کردن گزینه مسدودسازی کارت.
• به چه دقت کنید: زمان. در این موقعیت کاربر عجله دارد و هر ثانیه مهم است.

۵. سامانه رزرو هتل

سناریو: «با خانواده (دو بزرگسال و یک کودک) برای سه شب در تعطیلات نوروز به شیراز می‌روید. هتلی پیدا کنید که صبحانه داشته باشد.»

• معیار موفقیت: رسیدن به صفحه رزرو یک اتاق مناسب.
• به چه دقت کنید: انتخاب تعداد مسافر کودک و فیلتر صبحانه.

۶. رزرو بلیت قطار یا اتوبوس

سناریو: «فردا صبح باید از اصفهان به تهران بروید و ساعت ۲ بعدازظهر جلسه دارید. بلیتی پیدا کنید که به موقع برسید.»

• معیار موفقیت: انتخاب سفری که زمان رسیدنش قبل از جلسه است.
• به چه دقت کنید: آیا ساعت رسیدن نمایش داده می‌شود یا فقط ساعت حرکت؟

۷. نوبت‌دهی پزشک

سناریو: «چند روز است گلودرد دارید. برای این هفته از یک متخصص گوش و حلق و بینی نزدیک خانه‌تان نوبت بگیرید.»

• معیار موفقیت: رسیدن به مرحله انتخاب ساعت نوبت.
• به چه دقت کنید: کاربر تخصص را می‌شناسد یا دنبال علامت بیماری می‌گردد؟

۸. آموزش آنلاین: ثبت‌نام با کد تخفیف

سناریو: «می‌خواهید در دوره اکسل پیشرفته ثبت‌نام کنید و یک کد تخفیف از همکارتان گرفته‌اید. ببینید با تخفیف چقدر باید بپردازید.»

• معیار موفقیت: گفتن مبلغ نهایی درست.
• به چه دقت کنید: محل فیلد کد تخفیف و پیام بعد از اعمال آن.

۹. آموزش آنلاین: ادامه دادن دوره

سناریو: «دیشب وسط جلسه چهارم دوره بودید که اینترنت قطع شد. از همان جایی که ماندید ادامه بدهید.»

• معیار موفقیت: باز کردن جلسه چهارم.
• به چه دقت کنید: پیدا کردن دوره‌های من و نمایش پیشرفت.

۱۰. سفارش غذا

سناریو: «پنج نفر مهمان دارید و یکی‌شان گیاه‌خوار است. از یک رستوران نزدیک، شام برای همه سفارش بدهید.»

• معیار موفقیت: سبد خرید با غذای کافی و دست‌کم یک غذای گیاهی.
• به چه دقت کنید: فیلتر یا برچسب غذای گیاهی و نحوه تغییر تعداد.

خطاهای رایج در نوشتن سناریو

• سناریوهای پشت سر هم وابسته. اگر تسک دوم به موفقیت در تسک اول وابسته باشد، یک شکست کل جلسه را خراب می‌کند. هر تسک را از یک نقطه شروع مستقل طراحی کنید.
• اطلاعات ساختگی ناقص. اگر تسک به شماره شبا یا آدرس نیاز دارد، اطلاعات آزمایشی را در اختیار کاربر بگذارید تا مجبور نشود اطلاعات واقعی‌اش را وارد کند.
• سناریو برای کاربری که شما نیستید. سناریوی خرید عمده را به خریدار خانگی ندهید. سناریو باید با شرکت‌کننده جور باشد.
• تست نکردن خود سناریو. قبل از اجرای اصلی، سناریوها را برای یک نفر بخوانید و بپرسید چه برداشتی کرده است.

سناریو در تست‌های کوتاه‌تر

همین اصول در روش‌های سبک‌تر هم صدق می‌کند. در تست درختی، کاربر فقط ساختار منو را می‌بیند و باید بگوید کجا دنبال یک مورد می‌گردد. در تست اولین کلیک، فقط اولین کلیک کاربر روی یک صفحه ثبت می‌شود. در هر دو، کیفیت نتیجه مستقیم به کیفیت عبارت تسک بستگی دارد. نمونه‌های بیشتر برای این روش را در تست اولین کلیک؛ از نوشتن سناریو تا خواندن نتیجه آورده‌ایم.

در تست بدون ناظر، نوشتن سناریو حساس‌تر هم می‌شود. کسی کنار کاربر نیست که ابهام را برطرف کند، پس هر کلمه اضافه یا مبهم مستقیم در داده دیده می‌شود. برای آشنایی با این شیوه، تست کاربردپذیری از راه دور را ببینید.

اجرای سناریوها در یوزر تستینگ

وقتی سناریوها آماده شد، در یوزر تستینگ می‌توانید آن‌ها را روی طرح واقعی اجرا کنید. اگر طرح در فیگما یا به‌صورت HTML آماده است، با تست پروتوتایپ هر سناریو یک تست جدا با یک وظیفه می‌شود و لینکش را برای کاربرهایتان می‌فرستید. شرکت‌کننده در پایان اعلام می‌کند کار را انجام داده یا نتوانسته، و شما نرخ تکمیل و زمان هر نفر را می‌بینید. اگر می‌خواهید سوال‌های غربالگری یا سوال‌های بعد از کار، مثل سختی یا یک سوال باز، هم داشته باشید، تست‌ها را داخل یک نظرسنجی بگذارید. پاسخ‌های متنی فارسی به‌طور خودکار در تم‌ها دسته‌بندی می‌شوند. اگر سوالتان فقط درباره منو یا اولین کلیک است، تست درختی و تست اولین کلیک هم همین سناریوها را می‌پذیرند. با پلن رایگان می‌توانید یکی از ده سناریوی بالا را همین امروز امتحان کنید.